"Τη μάνα μου τη Ρούμελη ν' αγνάντευα το λαχταρώ
Ψηλά που με νανούριζες καημένo Καρπενήσι!
Τρανά πλατάνια ξεδιψούν στις βρύσες με το κρύο νερό
Σαρακατσάνα ροβολάει και πάει για να γεμίσει.

Με κρουσταλλένια σφυριχτά, σε λόγγους φεύγουν σκοτεινούς
κοτσύφια και βοσκόπουλα με τα λαμπρά τα μάτια,
νερά βροντούνε στο γκρεμό και πάνε προς τους ουρανούς
ίσια κι ορθά, σαν την ψυχή της Ρούμελης, τα ελάτια..."

Ζαχαρίας Παπαντωνίου

Κυλιόμενο

11/12/17

Τα Δώδεκα Ευαγγέλια των Μικρασιατών προσφύγων στη Στυλίδα


Στο “Ημερολόγιο 2018”

 


Φύγαμε απ’ την Ανατολή, ψάξαμε για πατρίδα
και τέλος καταντήσαμε πρόσφυγες στη Στυλίδα.
Δημοτικό της προσφυγιάς


   Από το Σύλλογο Μικρασιατών Ανατολικής Φθιώτιδας, που φέτος συμπληρώνει 22 χρόνια ζωής και δράσης πρόσφατα κυκλοφόρησε το Ημερολόγιο 2018, ως διαρκής συνδρομή στη μνήμη της σκληρής προσφυγιάς με την καταστροφή του 1922. Όπως αναφέρει στο πρόλογό του το Δ.Σ. του Συλλόγου, αποτελεί χρέος τιμής, σεβασμού και ιστορικής συνείδησης για τους ξεριζωμένους προγόνους, που βρέθηκαν τελικά στη Στυλίδα, αβοήθητοι από την Ελλάδα και με εχθρότητα από τους γηγενείς, κατάφεραν να στεγάσουν τη φτώχεια και την πίκρα και να ριζώσουν, αποκτώντας την εκτίμηση όλων.
   Δεκαεπτάφυλλο (με λευκή τη δεύτερη σελίδα κάθε φύλλου), μεγάλου σχήματος (28,2 Χ 40,2 εκ.), σε χαρτί πολυτελείας, το Ημερολόγιο αυτό συγκεντρώνει και παρουσιάζει επιλεγμένα αποσπάσματα συνεντεύξεων-μαρτυριών από υπερηλίκους πρόσφυγες, με προσωπικά βιώματα της Μικρασιατικής πατρίδας (Αϊβαλί, Σμύρνη, Κούμπαο, Σαμψούντα), με θύμησες της φυγής και σωτηρίας από τους Τούρκους, της διαδρομής και του τελικού προορισμού στη Στυλίδα.
   Τις καταγραφές αυτές είχαν την εξαιρετική ιδέα να λάβουν στην περίοδο 1989-1993 μαθητές της Γ’ τάξης του Γυμνασίου Στυλίδας, από τους Μικρασιάτες παππούδες ή γιαγιάδες τους. Ήταν μια πρωτοβουλία του φιλολόγου-καθηγητή τους κ.  Δημήτρη Καραθεοδώρου, που τότε εξέδιδε το μαθητικό περιοδικό ΣΚΑΛΑΚΙ, στο οποίο είχαν δημοσιευτεί κάποιες από αυτές τις διηγήσεις.
   Ιδιαίτερη αναφορά του ίδιου μαθητικού περιοδικού ΣΚΑΛΑΚΙ, No 12, στο σχολικό έτος 2002-03, έγινε με την έκδοση βιβλίου 170 σελίδων, με τίτλο “Ημερολόγιον του Διωγμού” της αείμνηστης Μαρίας Τσίνγκου-Αϊβαλιώτου (1882-1957). Ήταν μια κορυφαία τιμή για την «κυρά του Αϊβαλιού», που στις σελίδες του δικού της “Ημερολογίου” έκλεισε αυτή την αλησμόνητη ελληνική πατρίδα.

8/12/17

Από την Ανιάδα Ευρυτανίας, μετανάστες στην Αμερική (1903-1931)



Προλεγόμενα


   Η Ανιάδα είναι ορεινό χωριό της Ευρυτανίας, χτισμένη μέσα σε πυκνό ελατοδάσος σε υψόμετρο 1.100 μέτρων, στις πλαγιές του όρους Καλιακούδα. Αρχικά ο οικισμός βρισκόταν στη θέση Αϊ-Λιας, μετά όμως από κατολισθήσεις, οι κάτοικοι μετεγκαταστάθηκαν στη σημερινή θέση όπου έφτιαξαν εννιά καλύβες και από εκεί πήρε και την ονομασία του το χωριό (Εννιάδα, Ανιάδα). Άλλη πιθανή προέλευση της ονομασίας λέγεται ότι προήλθε από τους αρχαίους Αινιάνες.
Η Ανιάδα και το όρος Καλιακούδα (φωτ. 2012)
   Το χωριό αυτό το γνώρισα από τον καλό φίλο Σεραφείμ Ν. Κακούρα, φιλόλογο. Το επισκέφτηκα μια φορά, αλλά έχω εξαιρετικές εικόνες από το τοπίο.
   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προέρχονταν από την Ανιάδα. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια. Η επεξεργασία έγινε τμηματικά και η εργασία ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του 2017.
   Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκαν πολλές ώρες και μέρες εντατικής απασχόλησης. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (Ellis Island). Η έρευνα απέδωσε 9 μεταναστευτικά ταξίδια (κάποιοι μετανάστες έκαναν 2 ταξίδια) και ανευρέθηκαν 17 μετανάστες. Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή να έγραψαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Καρπενήσι, Λαμία) της περιοχής, ενώ γεννήθηκαν και ζούσαν σε γειτονικό χωριό. Κάτι τέτοιο όμως, θα πρέπει να το συμπληρώσει κάποιος που ξέρει τα ντόπια επώνυμα, κι αν είναι μεγαλύτερης ηλικίας (με καλή μνήμη) ακόμα καλύτερα.

3/12/17

Ιωάννης Γρ. Παπασιόπουλος


Ομιλία στα αποκαλυπτήρια της προτομής

Έχει λεχθεί ότι
                                         “μεγάλος άνθρωπος είναι μονάχα /
                                      κείνος που κάτι πιο μεγάλο του αγαπάει.

Ιωάννης Παπασιόπουλος
   Για κάποιους ανθρώπους, στις πρώτες δεκαετίες της ζωής τους, διαμορφώνεται ένα όραμα. Σ’ αυτό συντελούν ο τόπος που ζουν, το οικογενειακό περιβάλλον, οι προσωπικές ευαισθησίες και  οι κοινωνικές συνθήκες. Έτσι η ζωή αποκτά συγκεκριμένο προορισμό και όλες οι προσπάθειες πλέον συμβάλλουν στην υλοποίηση του σκοπού ζωής.
  Στην περίπτωση του ανθρώπου που τιμούμε σήμερα, η ιστορική συγκυρία του ιατρικού λειτουργήματος, από τη δεκαετία του ’30, στην Κατοχή και μετά στα πέτρινα χρόνια του Εμφυλίου, με την αποκτημένη εμπειρία της αυτοδιοίκησης ατσάλωσαν τη θέληση του ανθρώπου και στις 2 μεταπολεμικές δημαρχιακές του θητείες έκανε πράξη αυτά που ονειρεύτηκε για τη Λαμία.
          Κυρίες και κύριοι,
   Το καλύτερο βιογραφικό για το Γιάννη Παπασιόπουλο, το έγραψε η κόρη του Καλλιόπη, από το οποίο έμαθα άγνωστες πτυχές της ενδιαφέρουσας ζωής του. Από τη θέση αυτή, την ευχαριστώ.

1/12/17

Σ’ έναν Κρητικό, φανατικό Μακρακωμίτη


εις μνήμην



   Όλες οι παλιές ιστορίες - όπως και τα παραμύθια - αρχίζουν με το “μια φορά κι έναν καιρό”. Πάντα με γοήτευαν και ήθελα να ακούω τις διηγήσεις από τους παλιότερους. Τούτη είναι η ιστορία μιας οικογένειας, που από την Κρήτη ρίζωσε στη Μακρακώμη.
   Στο τελευταίο ήμισυ του 19ου αιώνα, όλη η Κρήτη, που ήταν ακόμα κάτω από την Οθωμανική κυριαρχία, είχε χάσει πολύν κόσμο από τις αλλεπάλληλες επαναστάσεις (ιδιαίτερα αυτή το 1866-69) για ελευθερία και ένωση με την υπόλοιπη Ελλάδα. Οι σφαγές και διώξεις των Τούρκων, έκαναν αφόρητη τη ζωή των Κρητικών.
   Στο νομό Χανίων και συγκεκριμένα το χωριό Καλύβες, ήταν (και είναι) ένα ψαροχώρι σε απόσταση 19 χιλιομέτρων από τα Χανιά. Βρίσκεται σε μια εύφορη κοιλάδα, με πολύ πράσινο και ελαιώνες. Εκεί ζούσε η οικογένεια Ζυγουράκη. Από εκεί έφυγαν (μαζί με άλλους πολλούς) για να σωθούν από τους Τούρκους και τα μέλη της οικογένειας Ζυγουράκη.
Κώστας Κρητικός
   Δεν είναι γνωστή η διαδρομή τους μέχρι να βρεθούν στην κοιλάδα του Σπερχειού, αναζητώντας δουλειά και τόπο για εγκατάσταση. Στη Φθιώτιδα του τέλους του 19ου αι. στα χωριά μας κυριαρχούσαν τα τσιφλίκια, όπου δούλευαν πολλοί ακτήμονες γεωργοί. Οι λίγες θύμησες αναφέρουν ότι ο πρώτος Ζυγουράκης δούλεψε στη Μάκρη, σε κτήματα του Ζήση. Η σκέψη της επιστροφής στην Κρήτη ήταν στο μυαλό τους ένας πόθος διαρκής. Τα παιδιά του συμμετείχαν στις επαναστάσεις για απελευθέρωση της επαρχίας Δομοκού και Θεσσαλίας (1876-78). Επίσης πολέμησαν στον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897.
   Όπως συνήθως πάντα συνέβαινε, η καταγωγή του είχε ως αποτέλεσμα να μετατραπεί σε επώνυμο. Έτσι το Ζυγουράκης ξεχάστηκε και γράφτηκε στα μητρώα πλέον ως Κρητικός. Από την οικογένεια Ζυγουράκη πιο γνωστός είναι ο Δημήτριος, ο οποίος είχε και το ψευδώνυμο Δράκος.  Στην προκείμενη περίπτωση, από την οικογένεια Ζυγουράκη, που πλέον θα αναφέρεται με το επώνυμο Κρητικός, υπήρξαν πέντε παιδιά (Κώστας, Ηρακλής, Γεώργιος, Αλέξανδρος και Χρήστος).

22/11/17

Από τη Xαλίλη (Μεσοποταμία) Φθιώτιδας, μετανάστες στην Αμερική (1906-1914)



Προλεγόμενα

   Το όνομα του χωριού αυτού μου είναι ακουστό από παλιά. Δεν το έχω επισκεφτεί δυστυχώς. Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προέρχονταν από τη Χαλίλη (σημερινό όνομα Μεσοποταμία). Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 67 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2017.

Ο Ι. Ν. του Αγ. Νικολάου της Μεσοποταμίας (η φωτογραφία ελήφθη από το facebook)
   Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκαν πολλές ώρες και μέρες εντατικής απασχόλησης. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (Ellis Island). Η έρευνα απέδωσε 25 μεταναστευτικά ταξίδια (3 μετανάστες έκαναν διπλά ταξίδια) και τελικά ανευρέθηκαν 67 μετανάστες. Πιθανά διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή έγραψαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Σπερχειάδα, Λαμία) ή χωριό της περιοχής. Κάτι τέτοιο όμως, θα πρέπει να το συμπληρώσει κάποιος που ξέρει τα ντόπια επώνυμα, κι αν είναι μεγαλύτερης ηλικίας (με καλή μνήμη) ακόμα καλύτερα.

18/11/17

Όταν η πράξη της διαίρεσης προδίδει …



Αντιθέσεις





“…  από το μέρισμα 1,4 δις ευρώ για φέτος θα διανεμηθούν 720 εκατ. ως έκτακτη ενίσχυση σε 3,4 εκατ. συμπολίτες μας …”.
“… 360 εκατ. ευρώ θα δοθούν στη ΔΕΗ για το κόστος των λογαριασμών στις ΥΚΩ”
[Κυβερνητικές δηλώσεις στον ημερήσιο τύπο]

   Οι αριθμοί δεν είναι πάντα ευχάριστη ενασχόληση, είναι όμως αναγκαίοι σ’ έναν κόσμο που χρειάζονται τα ποσοτικά μεγέθη. Από τις τέσσερις πράξεις της αριθμητικής, μόνον η διαίρεση έχει κοινωνικό χαρακτήρα, εφόσον το αποτέλεσμα αυτής αναφέρεται ή αφορά περισσότερα άτομα, με το ίδιο ποσό. Έχει επίσης και το στοιχείο της δικαιοσύνης, αλλά όταν αναφέρεται σε άτομα με ίδια κοινωνικά χαρακτηριστικά (οικογενειακά φορτία, οικονομική κατάσταση, περιουσιακά, κλπ.).
   Η πολλαπλή  και επαχθής φορολογία, με βιομηχανία νόμων αμφισβητούμενης συνταγματικότητας και οι απειλές κατασχέσεων, με πολλαπλές περικοπές μισθών και συντάξεων, από την αριστερή κυβέρνηση (με τη μόνιμη απειλή των τροϊκανών για την επόμενη δόση) έφεραν αρκετό χρήμα στη Γραμματεία Κρατικών Εσόδων (αντίστοιχη των Εξόδων δεν υπάρχει). Βέβαια, οι λογαριασμοί του Δημοσίου είναι απλήρωτοι, αλλά αυτό δεν τους νοιάζει ...

Εταιρεία ΑΓΡΟΠΑΚ ΑΒΕΕ και εργοστάσιο, στη ΒΙ.ΠΕ. Λαμίας



   Το αντικείμενο της εταιρείας Agropack ήταν η κατασκευή και εμπορία χαρτοκιβωτίων και χαρτοτελάρων. Το εργοστάσιο έγινε το 1983, στην ΒΙ.ΠΕ. Λαμίας, σε έκταση 46 στρεμμάτων και με στεγασμένους χώρους 30 στρεμμάτων, διαθέτοντας τότε τον αρτιότερο και πλέον σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό στην Ελλάδα. Ιδρυτής ήταν ο Γ. Μαρούλης.
  Τα προϊόντα της εταιρείας απευθύνονταν σε πολλούς κλάδους νωπών ή κατεψυγμένων, τροφίμων, ποτών, χημικών, φαρμακευτικών, έτοιμου φαγητού, ειδών ζαχαροπλαστικής, κ.ά. Είχε ως πελάτες πολλές και σημαντικές εταιρείες.